Natuur en landschap

Wie denkt aan Overijssel, denkt aan rivieren die slingeren door een fijnmazig cultuurlandschap. Overijssel heeft schitterende natuur en een prachtig landschap. Het is een cliché, maar onze provincie is echt de Tuin van Nederland. Natuur, landschap en economie wisselen elkaar af. Dat is mooi, maar geeft op sommige plekken ook spanning.

Landschap
Een mooi landschap is meer dan een fraai decor. Het landschap is onderdeel van onze identiteit en onze cultuurhistorie. Dat moeten we koesteren en dat vraagt om onze inzet. Niet alleen omdat het bijdraagt aan het welzijn van onze inwoners, maar ook omdat de aantrekkingskracht van het landschap een belangrijke vestigingsfactor is voor mensen en bedrijvigheid, in het bijzonder het toerisme. De PvdA zet daarom in op het verder verbeteren van de kwaliteit van natuur en landschap.

Natuur voor iedereen
Het is belangrijk dat de natuur bereikbaar is voor alle inwoners van Overijssel. Natuur draagt bij aan de gezondheid en het welbevinden van iedereen. Het is onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat natuur bereikbaar is, of je nou buitenaf of midden in de stad woont. Daarom stimuleren we openstelling van natuurgebieden en bevorderen we natuur in de stad. Dit doen we bijvoorbeeld door het vergroenen van alle Overijsselse schoolpleinen, door het stimuleren van stadslandbouw en door aanleggen van natuurlijker, beleefbaar en bespeelbaar groen, waaronder parken.

Bouwen en leven met natuur
Maar er is meer dan schoonheid alleen. Natuur en landschap kunnen ook een belangrijke bijdrage leveren aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen als waterveiligheid, klimaatverandering en voedselveiligheid. Een gezond landschap is van belang voor het behoud van de biodiversiteit. We zien natuur en landschap niet als kostenpost, maar als drager van ons enorme groene kapitaal.

Bescherming natuur en landschap
Wij beschermen en ontwikkelen de elementen die ons landschap zo uniek maken, zoals houtwallen, meidoornhagen en solitaire bomen. De provincie maakt jaarlijks een budget vrij voor de aanleg, herstel en beheer van deze landschapselementen en voor de bescherming van ons landschap in het algemeen. We erkennen en ondersteunen structureel de vele vrijwilligers die in ons landschap actief zijn. Bovendien stimuleren we activiteiten die bijdragen aan de beleefbaarheid en kwaliteit van het landschap, zoals het project ‘spoorfietsen’ in Hengelo.

De biodiversiteit staat ook in Overijssel onder druk. Met veel dier- en plantensoorten gaat het slecht. Het aantal insecten neemt schrikbarend af. Voor een groot gedeelte weten we hoe dit komt: door te intensief gebruik van onze omgeving. De condities voor planten en dieren komen onder druk te staan. Voor de biodiversiteit is het belangrijk dat we een robuust vlechtwerk van natuur realiseren in ons landschap. De Natura2000-gebieden zijn uiterst belangrijk voor natuur en soortenrijkdom. Deze 25 gebieden vormen een vluchtheuvel voor de natuur. Maar zelfs samen met de Natuur-Netwerk-Nederland-gebieden vormen ze geen garantie voor de instandhouding van biodiversiteit. Daarvoor is de ‘tegenkracht’ in de vorm van enorme gebieden met intensieve landbouw te groot. Voor de duurzame instandhouding van een brede biodiversiteit zullen we – als Overijsselse samenleving – moeten inzetten op een groenblauwe dooradering in de pure landbouwgebieden. Hiervoor is actieve verbetering nodig en moeten initiatieven worden voorgesteld.

Een gezonde natuur staat op gespannen voet met intensieve vormen van landbouw. De PvdA wil toe naar een minder intensieve landbouw en betere condities voor de flora en fauna van Overijssel, zodat de Overijsselse natuur zich kan herstellen en versterken. In Overijssel werken de verschillende organisaties in het landelijk gebied gezamenlijk aan deze opgave onder de naam ‘Samen Werkt Beter’. De PvdA ondersteunt deze aanpak.

Stikstof
Om de hoeveelheid stikstof te verminderen is de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) ontwikkeld. Wij ondersteunen de inzet van de PAS maar hebben twijfels over de uitwerking. Daarom willen we het aantal meetpunten uitbreiden om een goed beeld te krijgen van de stikstofsituatie in Overijssel, zodat we waar nodig tijdig in kunnen grijpen. Naast technische maatregelen is de krimp van de veestapel voor ons een reële optie om de uitstoot van stikstof terug te dringen.

Landbouw en natuur
De natuur in het agrarisch gebied heeft het erg moeilijk. Intensief gebruik van landbouwgrond heeft geleid tot afname van landschappelijke kwaliteit, biodiversiteit en milieukwaliteit. De landbouwsector heeft duidelijke stappen gezet op bijvoorbeeld het gebied van bestrijdingsmiddelen, maar toch herstelt de natuur op het platteland zich niet. De afname van soorten gaat onverminderd door. Zo dreigen weidevogels, insecten en plantensoorten uit Overijssel te verdwijnen.

Actie is noodzakelijk. Allereerst verbeteren we de condities in de leefgebieden van dier- en plantensoorten die thuishoren in het agrarisch gebied, zoals in weidevogelreservaten en gebieden die worden aangeduid als ‘botanisch waardevol grasland’. We creëren nieuwe kerngebieden waar het beschermen van zeldzame planten en dieren voorrang krijgt op andere vormen van gebruik van het land. Hiermee voorkomen we dat soorten uit Overijssel verdwijnen. Aangezien de functie landbouw bijna geheel van deze gronden verdwijnt, is het niet vanzelfsprekend dat het beheer van deze gronden door boeren wordt uitgevoerd.

Daarnaast zetten we in op het vergroenen van het gebied dat primair agrarisch gebruikt wordt en stimuleren we natuurinclusieve landbouw. Vergroening kan aanzienlijk worden vergroot door in primaire landbouwgebieden stroken, randen en hoeken duurzaam voor natuur in te richten. Dit leidt écht tot versterking van de groene (ecologische) component in de agrarische productieomgeving. Te denken valt aan een percentage van 5 à 10 procent van de oppervlakte. Deze vergroening kan hand in hand gaan met de landschappelijke versterking en behoud van het cultureel erfgoed.

Vergroening van het Europese landbouwbeleid is hiervoor essentieel, en dus inzet voor onze lobby in Brussel. Zo verbinden we reservaten en creëren we leefruimte voor robuuste populaties.

Schapen en de boze wolf
Sinds kort verschijnen wolven in ons landschap. Wat ons betreft zijn ze welkom in Overijssel. We gaan samen met boeren en schaapherders in gesprek over manieren waarop we schade door de
wolf kunnen voorkomen en, indien dat niet mogelijk is, te vergoeden.

De PvdA is voorstander van gescheperde schaapskuddes (kudde met herder en hond) voor Overijssels natuurbeheer. Niet alleen zijn deze kuddes een uitermate goede manier van het natuurbeheer, ze hebben ook een belangrijke cultuurhistorische, toeristische en educatieve waarde.